कमैयाके फुटल करम हो.. – Dastabej

कमैयाके फुटल करम हो..

२२ औ मुक्ति दिवस


  • दस्तावेज

  • नेपालगन्ज । माटीके बिछौना, माटीके ओरहैना, माटीके जनम हो
    कहे देहलो इसरा महादेव, कमैयाके फुटल करम हो ।
    (अर्थात माटोको ओचछ्यान, माटोकै ओढ्ने, किन दियो महादेव, कमैयाको जीवन)
    हरीराम चौधरी मुक्तकमैया हुन । सानैदेखि कमैया बसे । सरकारले कमैया मुक्ति घोषणा गरेको शुक्रबार २२ वर्ष पुग्यो । तर उनको अवस्थामा खासै परिवर्तन आउन सकेको छैन । फरक के भने कमैया बस्दा वर्ष दिनका लागि एक जना मालिक हुन्थे । मुक्तिपछि दैनिक मालिक फेरिन्छन् । उनी ज्यालादारीमा काम गरी परिवार पालेका छन् । कोरोनाको महामारी सुरु भएपछि घरमै छन् । ज्यालादारीको काम पनि पाउँन छोडेको छ । यसले उनलाई दैनिक छाक टार्न मुस्किल बनेको छ । ‘कमैया मुक्तिपछि घर बनाउनका लागि जग्गा पाइयो । तर खेति गर्ने जग्गा पाइएन,’ बढैयाताल गाउँपालिका वडा न. ४ नयाँ बस्तीका चौधरीले भने,‘कमैया मुक्ति भयो तर हाम्रो अवस्था पहिले कै जस्तै छ ।’ सरकारले २०५७ साउन २ गते कमैया मुक्ति घोषणा गरेपछि खुसीले उफ्रेको उनलाई अझै याद छ । टोलमा नाचगान गरे । घरबास र खेति पाउने आशले भोज खाए । तर सरकारको व्यवहारले भने निराश बनाएको छ । साउन २ गते कमैया मुक्ति दिवसलाई पुर्ब कमैयालले दुईचार वर्ष मनाए । हाल भने दिवस मनाउन छाडिसकेका छन् । ‘कमैयाबाट मुक्ति भएको दिन खुसी मनाउँथ्यो । तर अहिले मनाउन मन लाग्दैन । खेति गर्ने जग्गा पाए खुसी लाग्थ्यो,’ उनले सुनाए ।

    बढैयाताल गाउँपालिका ४ नयाँबस्तीका मीना चौधरी पनि मुक्तकमैया परिवारकी हुन । उनी पनि सरकारको व्यवहारप्रति खुस छैनन् । ‘जमिन्दारको घरमा कम्लरी बस्दा रातदिन काम गर्नु प¥थ्यो । मुक्तिपछि मजदुरी गर्नु पर्छ । खेतिकिसान गर्न पाए कमैयाको जीवनभन्दा माथि उठ्न सक्थ्यो,’ उनले भने,‘रोजकारोज काम खोज्न दिक्क लाग्छ ।’ खैरेनी जंगलमा नयाँ बस्ती बसाइएको छ । यहाँ ५० जनाभन्दा बढी मुक्तकमैयाहरुको घर छ । यहाँका मुक्तकमैयाहरु मजदुरीका लागि नेपालगन्ज पुग्छन् । मजदुरीका लागि भारतको सिम्ला, गुजरातलगायतका शहर पुग्छन् । नेपालकै काठमाडौं, पोखरा, गोर्खा, लमजुङलगायतका शहरमा काम गर्न जाने गरेका हुन । तर लकडाउनपछि उनीहरु घर फर्किएका छन् । काम नपाएर घरमै बसेका छन् । थोरबहुत भएको जग्गामा रोपाई गरेका छन् । हाल काम नपाएर फुर्सदमा बसेका छन् । मुक्तकमैया दिवसका दिन यो बस्तीमा कुनै रौनक छैन ।

     

     

     

  • २ श्रावण २०७८, शनिबार १४:२० प्रकाशित

  • Nabintech
  • १. राप्ति नदिमा मलामी गएका दुई जना डुबेर बेपत्ता
  • २. नेपालगन्जको सभ्य पाइला सुधारकेन्द्रमा एक जनाको मृत्यु
  • ३. सुधार केन्द्रमा मृत्यु भएका हिकम्त थापाको शरीरभरी निलडाम
  • ४. रोल्पा कारागारमा मृत्यु भएका नेपालगन्जका हरिजनका नाममा छुटेका शाह भारतीय जेलमा
  • ५. राप्ती नदिमा दुई जनाको शव फेला
  • ६. प्रधानमन्त्री पत्नी डा. आरजु राणा बर्दिया १ बाट निर्वाचनमा लड्ने तयारी
  • ७. प्लान इन्टरनेशनल नेपाल कर्मचारीहरुलाई मुद्दा लगाउन मै व्यस्त